Έναρξη σχολικής χρονιάς! Μία μετάβαση στη ζωή του κάθε παιδιού.
Η μετάβαση, σημαίνει τη διαδικασία και το αποτέλεσμα του μεταβαίνω, περνάω αλλού. Αν ξεκινήσουμε από αυτή την αρχική ερμηνευτική προσέγγιση, στη μετάβαση έχουμε δύο δομικές έννοιες, τη διαδικασία και το αποτέλεσμα, το ίδιο σημαντικά και τα δύο. Αν μάλιστα θυμηθούμε τον Καβάφη η διαδικασία του περάσματος αλλού, το ταξίδι, ίσως είναι σημαντικότερη από το αποτέλεσμα, φτάνω στην Ιθάκη μου.
Στην ψυχολογία η μετάβαση θεωρείται ταυτόσημη με την αλλαγή, συνδέεται με μια περίοδο αλλαγών και αποτελεί σημείο καμπής για όλο το σύστημα των εμπλεκόμενων μελών, μια μεταβολή στους ρόλους, μια νέα, διαφορετική αίσθηση του εαυτού που ζει σ’ έναν διαρκώς μεταβαλλόμενο κόσμο.
Προφανώς η κάθε μετάβαση δεν είναι ίδια, εξαρτάται από την προετοιμασία, την ιδιοσυγκρασία, την εμπειρία, την επιθυμία και την ετοιμότητα του ταξιδευτή. Κάθε νέα σχολική χρονιά αποτελεί για το παιδί μία μετάβαση, με σημαντικότερους σταθμούς αυτούς που ταυτίζονται και με μεταβάσεις αναπτυξιακές από τη βρεφική ηλικία στην παιδική, την εφηβεία και τέλος την ενηλικίωση. Η διαδικασία περιλαμβάνει και τους σημαντικούς άλλους (τους γονείς, τους δασκάλους, τους συμμαθητές), το σχολικό περιβάλλον, τα κίνητρα για μάθηση. Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι χαρά ή απογοήτευση.
Η ένταξη στη σχολική κοινότητα συνδέεται με συναισθήματα αγωνίας και φόβου, καθώς αποτελεί μία νέα άγνωστη κατάσταση, με αλλαγές στις γλωσσικές, γνωστικές και κοινωνικο-συναισθηματικές δεξιότητες. Το ζητούμενο είναι αυτό που συχνά ορίζεται ως ομαλή μετάβαση, η διατήρηση δηλαδή της συνέχειας στην καθημερινότητα, με την αντιμετώπιση των φόβων και των αγχογόνων καταστάσεων. Αξίζει να σημειωθεί ότι τα παιδιά είναι πιο ευάλωτα, και η αντιμετώπιση των καταστάσεων που προκαλούν άγχος, συνδέεται άμεσα με την αίσθηση ασφάλειας και προστασίας από τους γονείς και δασκάλους.
Η ενστικτώδης αντίδραση στις στρεσογόνες καταστάσεις είναι: i) η μάχη (fight), ii) η φυγή (flight), iii) το πάγωμα (freeze), επομένως πιθανόν να παρατηρήσουμε αλλαγές στη συμπεριφορά όπως επιθετικότητα, άρνηση και μειωμένο ενδιαφέρον για δραστηριότητες ή ελλείμματα στην επικοινωνία.
Πώς μπορούμε ως γονείς να βοηθήσουμε τα παιδιά στη διαχείριση αυτής της αλλαγής;
- Ξεκινάμε με την αποδοχή ότι καμία μετάβαση δεν είναι εύκολη. Ότι κανένας δεν περνά με τον ίδιο τρόπο από τη μια κατάσταση στην άλλη.
- Μπορούμε να θυμηθούμε την αγωνία, το φόβο, την ανασφάλεια κάθε φορά που έπρεπε να αντιμετωπίσουμε και οι ίδιοι μια νέα, άγνωστη κατάσταση και να μεταβούμε μακριά από τα γνωστά και ασφαλή. Και αν η πρώτη μέρα στο φοιτητικό σπίτι, ή η πρώτη μέρα στη δουλειά προκαλούν δυσάρεστα συναισθήματα, πόσο μάλλον η πρώτη μέρα μακριά από το σπίτι στο σχολείο, χωρίς ούτε ένα γνωστό πρόσωπο.
- Προσέχουμε στο να μην μεταφέρουμε τους δικούς μας φόβους στο παιδί, για τις πιθανές δυσκολίες που θα αντιμετωπίσει.
- Δείχνουμε εμπιστοσύνη στο σχολικό πλαίσιο και αποφεύγουμε την κριτική μπροστά στο παιδί, γιατί αυτό που θα καταλάβει είναι ότι το εγκαταλείπουμε σε ένα χώρο με ανθρώπους που δεν εμπιστευόμαστε.
- Ενθαρρύνουμε το παιδί μας να μιλήσει για τους φόβους του και προσπαθούμε να βρούμε τρόπους να τους ξεπεράσει. Του θυμίζουμε πώς ξεπέρασε παλιότερους φόβους του, και διηγούμαστε προσωπικές εμπειρίες.
- Δίνουμε μια όσο γίνεται ρεαλιστική εικόνα για την καθημερινότητα του σχολείου. Το σχολείο δεν είναι ούτε παιδότοπος π.χ. «Τι ωραία που θα είναι θα παίζεις όλη μέρα μα τους φίλους σου» ούτε τιμωρία π.χ. «Τώρα που θα πας σχολείο θα σε στρώσει η κυρία».
- Επισημαίνουμε κίνητρα τονίζοντας τα θετικά της μάθησης, των νέων φίλων, των ομαδικών παιχνιδιών.
- Τηρούμε ένα πρόγραμμα στο σπίτι για τα παιδιά και εντάσσουμε στην καθημερινή ρουτίνα χρόνο μελέτης, ανάλογα με την ηλικία, ξεκούραση, παιχνίδι, τηλεόραση/υπολογιστή και ύπνο με συνέπεια.
- Υπενθυμίζουμε στο παιδί μας ότι στο σχολείο πηγαίνει για να μάθει και όχι για να κάνει τα πάντα τέλεια.
- Ενθαρρύνουμε την αυτονομία και την αυτοπεποίθηση του παιδιού ενισχύοντας τη λήψη ευθυνών όπως η ετοιμασία της τσάντας του, η επιλογή ρούχων, η μελέτη.
Τέλος, είναι σημαντικό να είμαστε εκεί, διαθέσιμοι να βοηθήσουμε στην προετοιμασία για το ταξίδι της μάθησης, όσο καλύτερα μπορούμε. Να διευκολύνουμε τις κοινωνικές δεξιότητες του παιδιού μας, όπως η ανεξαρτησία, η αυτοεξυπηρέτηση, η ικανότητα ανταπόκρισης σε δομημένες δραστηριότητες, το να μοιράζεται, να νοιάζεται, να φροντίζει και να διεκδικεί.
Αυτές τις μέρες θα δείτε πολλές οδηγίες, για το τι θα έπρεπε να κάνετε ως τώρα, για το τι είναι σωστό και τι λάθος. Εμπιστευτείτε τον εαυτό σας και το δικό σας ξεχωριστό παιδί. Θυμηθείτε και πάρτε για βοηθό, το πρόσωπο της παιδικής σας ηλικίας που ήξερε πώς να σας ασφαλίζει, πώς να διώχνει τους φόβους σας και κάντε το ίδιο. Μην ξεχνάτε το στόχο, για αυτόνομα χαρούμενα παιδιά μακριά σας.
Καλή σχολική χρονιά!
Μαστοροδήμου Ευαγγελία
Ψυχολόγος – Παιδαγωγός προσχολικής ηλικίας – MS Εκπαίδευση Ενηλίκων
Πρόσφατα σχόλια